Nederlandse films, series, documentaires en programma’s vertellen verhalen die vermaken, verrassen en iets laten zien van wie we zijn, waar we vandaan komen en hoe we naar onze samenleving kijken. Producenten spelen daarin een centrale rol: zij brengen makers, talent, financiers en opdrachtgevers bij elkaar, dragen het creatieve en financiële risico en zorgen ervoor dat ideeën daadwerkelijk worden ontwikkeld, gefinancierd en geproduceerd.

Maar juist dat wordt steeds moeilijker. De kosten van producties stijgen, financiering raakt versnipperd en producenten hebben steeds minder ruimte om zelf te investeren in nieuwe verhalen, talent en ontwikkeling. Dat blijkt uit het onderzoek Naar een toekomstbestendig financieringslandschap voor cultureel AV-aanbod van Carlo Vuijlsteke, prof. dr. Tim Raats, Isabelle De Voldere en dr. Axelle Asmar. Het onderzoek werd in opdracht van OCW uitgevoerd en op 25 september gepresenteerd tijdens de Filmpolitieke Bijeenkomst van het Nederlands Film Festival.

Het onderzoek maakt duidelijk waar het financieringslandschap steeds meer knelt. De productiekosten stijgen door inflatie, hogere loonkosten en Fair Pay, terwijl budgetten onvoldoende meegroeien. Tegelijkertijd moeten producenten financiering uit steeds meer bronnen combineren, met verschillende voorwaarden, termijnen en rechtenafspraken. Veel tijd en energie gaat daardoor naar het rondkrijgen van de financiering, terwijl die juist nodig is voor ontwikkeling, kwaliteit en creativiteit.

Ook het verdienmodel van producenten staat onder druk. Volgens het rapport profiteren producenten maar beperkt mee van de waarde die hun producties na oplevering genereren. Dat beperkt hun vermogen om te investeren in nieuwe producties en talent.

Daar komt bij dat Nederland internationaal steeds moeilijker kan concurreren. Ons land beschikt over sterke producenten, makers, talent en technische expertise, maar legt het financieel steeds vaker af tegen landen met aantrekkelijke fiscale regelingen. Producties wijken nu al uit naar bijvoorbeeld België en Ierland. Tijdens de Filmpolitieke Bijeenkomst werd zelfs het voorbeeld genoemd van de Amsterdamse Wallen die voor een productie in België werden nagebouwd, omdat dat onder de streep financieel aantrekkelijker was dan filmen in Nederland. Dit is dus geen theoretisch toekomstscenario: het gebeurt al.

Op basis van deze analyse formuleert het rapport vijf aanbevelingen om het financieringslandschap voor cultureel AV-aanbod toekomstbestendiger te maken:

1. Versterken van publieke financiering in lijn met de beleidsdoelstellingen, via jaarlijkse indexatie die rekening houdt met de stijgende productiekosten door inflatie en Fair Pay-afspraken.

2. Verbeteren van de afstemming tussen financieringsinstrumenten om combinaties van financiering, efficiëntie en voorspelbaarheid te versterken: afspraken rond rechten en exploitatie verduidelijken en beter laten aansluiten bij het financieringsaandeel van betrokken partijen, en inzetten op administratieve vereenvoudiging.

3. Verduidelijken van de beleidsdoelstellingen om de samenhang, consistentie en impact van het audiovisuele beleid te versterken en hierover helder te communiceren met de sector.

4. Vergroten van de mogelijkheden voor private investeringen door een concurrerend investeringsklimaat te creëren en aanvullende fiscale instrumenten naar internationale voorbeelden te onderzoeken.

5. Verankeren van periodiek onderzoek en monitoring naar aanbod, financiering, publieksbereik en economische impact, gecombineerd met een betere beschikbaarheid van sectordata en een structurele dialoog met de sector vanuit een leer- en verbeterperspectief.

Producenten blijven vanuit overtuiging en ondernemerschap Nederlandse verhalen mogelijk maken. Maar wie wil dat die verhalen ook in de toekomst hier worden ontwikkeld en geproduceerd, moet zorgen voor een financieringslandschap waarin producenten kunnen blijven investeren, ondernemen en internationaal concurreren.

Lees het volledige rapport hier.